محدودیت‌های پذیرش توبه؛ مانعی برای کاهش جمعیت کیفری زندان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی
2 دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده
نظام کیفری اسلام با تأکید بر منزلت رفیع انسان راه بازگشت از خطا را مسدود نکرده است و توبه بزهکار را منشاء اثر می­داند. این نهاد منعطف که همسو با راهبرد شرمسارسازی بازپذیر کننده است؛ امکان مناسبی برای حبس‌زدایی و کاهش جمعیت کیفری زندان به شمار می­رود. مسأله اساسی در این پژوهش دریافت پاسخ این سؤال است که نهاد شرعی توبه چه تأثیری بر کاهش جمعیت کیفری زندان دارد. تحلیل جایگاه توبه در فقه امامیه و قانون ایران و بررسی سازوکارهای آن، امکانات موجود سیاست جنایی را در راستای کاهش جمعیت کیفری زندان ترسیم می­نماید و این نکته را به‌دست می­دهد که برای استفاده از این ظرفیت چه راهکارهایی پیشنهاد می­شود. یافته­های پژوهش حاکی از آن است که سیاست جنایی تقنینی با وجود تمام پیشرفت‌ها و تحولات کماکان دچار ضعف‌ها و خلأ­هایی است؛ مضاف بر آنکه عملکرد محاکم قضایی در اجرای قوانین توبه رضایت بخش تلقی نمی­شود. گسترش قلمرو پذیرش توبه در جرایم تعزیری از قبیل حذف محدودیت­هایی چون تعزیرات منصوص شرعی، تکرار جرم و امکان پذیرش توبه در جرایم تعزیری درجه 1 تا 6، بازنگری در قید لزوم احراز توبه، اصلاح و ندامت، پیش‌بینی نهادهای جانبی چون تشکیل پرونده شخصیت، اعمال نظارت کنترلی و حمایت­گرانه از بزهکار و تعیین سازوکار پذیرش توبه در مراحل پس از صدور حکم از جمله پیشنهادهایی است که در راستای افزایش بهره­وری راهبرد توبه مثمر ثمر خواهند بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Provision of Hirmand River Diplomacy Strategies

نویسندگان English

Hassan Ali Moazenzadegan 1
Maryam Nankali 2
چکیده English

Border Rivers, as one of the most important natural terrain, are always the source of many differences in relations between states. The Hirmand River is the main artery of the Hamoon Lake, the borderline between Iran and Afghanistan, which has caused many border controversies between the two countries to this day. Failure of Afghanistan's to adhere to 1973 agreement to provide the water right of the Hirmand River, and hence the land of Hamoon, as a lake that Sistan's life is dependent on, has exacerbated the increasing challenges in the Sistan region. There has been a lot of negotiation between Iran and Afghanistan. Authors intend to answer the question of what are the strategies of diplomacy for providing the water right to the Hirmand River between Iran and Afghanistan. In the framework of game theory, in the first stage, the Hirmand Water Crisis should be considered as an important priority in the field of Iranian policy. Then, in the process of negotiations between Iran and Afghanistan based on diplomacy, the rationality of actors, Afghanistan’s access to the Chabahar port and the provision of the Hirmand water right as the point of equilibrium and the best option for both countries.

کلیدواژه‌ها English

Diplomacy
Game Theory
Afghanistan
Iran
Hirmand
Hamoon
  1. آشوری، محمد، جایگزین های زندان یا مجازات های بینابین، (تهران: نشر گرایش، 1382)
  2. ابن منظور، ابو الفضل، جمال الدین، محمد بن مکرم، لسان العرب،ج 1 ، (بیروت: دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع - دار صادر، 1414 ه‍ ق)
  3. اردبیلی، محمدعلی، حقوق جزای عمومی، ج سوم، (تهران: میزان، تابستان 1394)
  4. الهام، غلامحسین؛ برهانی، محسن، درآمدی بر حقوق جزای عمومی، واکنش در برابر جرم، ج دوم، (تهران: میزان ، بهار 1396)
  5. انصاری، قدرت الله؛ انصاری، محمدجواد ؛ بهشتی، ابراهیم ؛ طباطبایی، سیدعلی اکبر، تعزیرات از دیدگاه فقه و حقوق جزا، (قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، زمستان 1386)
  6. برهانی، محسن؛ نادری فرد، مریم، « تعزیرات منصوص شرعی؛ مفهوم فقهی و مصادیق قانونی»، پژوهش حقوق کیفری، سال سوم، شماره دهم، (بهار 1394)
  7. بهره­مند، حمید، «سیاست حبس زدایی در نظام تقنینی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه راهبرد، شماره 82، (بهار 1396)
  8. توجهی، عبدالعلی، آسیب شناسی قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، (تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه، 1394)،
  9. توجهی، عبدالعلی؛ ابراهیم وند، حسام، «لزوم استفاده محدود از کیفر سالب آزادی بر مبنای فقه اسلامی»، فصلنامه دیدگاه­های حقوق قضایی، شماره 68، (زمستان 1393)
  10. جریده اصل، سعید، تبیین فقهی-حقوقی تعزیرات منصوص شرعی، (تهران: مجد، 1395)
  11. جعفری لنگرودی، محمد جعفر، ترمینولوژی حقوق، (تهران: انتشارات گنج دانش، 1383)
  12. جوهرى، اسماعیل بن حماد، الصحاح - تاج اللغة و صحاح العربیة، ج 1، (بیروت: دار العلم للملایین، 1410 ه‍ ق)
  13. حاجی ده آبادی، احمد؛ رجبی، محمد، « تاملی بر مقررات توبه در قانون مجازات اسلامی 1392»، حقوق اسلامی، سال دوازدهم، شماره 46، (پاییز 1394)
  14. حلبى، ابو الصلاح، تقى الدین بن نجم الدین، الکافی فی الفقه، (اصفهان: کتابخانه عمومى امام امیر المؤمنین علیه السلام، 1403 ه‍ ق)
  15. خالقی، علی، آیین دادرسی کیفری، ج اول، (تهران: شهر دانش، 1395)
  16. داوریار، محمدعلی، «توبه و سقوط مجازات­ها»، مجله مطالعات اسلامی، شماره 67، (بهار 1384)
  17. زراعت، عباس،« توبه عذر معاف کننده یا عامل سقوط مجازات»، مطالعات اسلامی، شماره 77، (پاییز 1386)
  18. ساریخانی، عادل؛ توکل پور، محمد هادی، « مفهوم شناسی تعزیرات منصوص شرعی با تاکید بر نظرهای شورای نگهبان»، فصلنامه دانش حقوق عمومی، سال پنجم، (تابستان 1395)
  19. شامبیاتی، هوشنگ، حقوق جزای عمومی، ج سوم، (تهران: مجد، 1392)
  20. شاهچراغ، سیدحمید؛ حاجیلو، حسن، شرح آیین دادرسی کیفری (اجرای احکام کیفری و اقدامات تامینی و تربیتی و ...)، (تهران: انتشارات جنگل، جاودانه، 1395)
  21. شکری، رضا؛ سیروس، قادر، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی، (تهران: نشر مهاجر، 1382)
  22. شمس ناتری، محمدابراهیم؛ کلانتری، حمیدرضا؛ زارع، ابراهیم؛ ریاضت، زینب، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی، ج اول، (تهران: میزان، 1393)
  23. شیری، عباس، سقوط مجازات در حقوق کیفری اسلام و ایران، (تهران: مرکز انتشارات جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، 1372)
  24. صابر، محمود؛ رفیع زاده، علی، « مقررات شکلی و ماهیتی توبه در نظام قانونگذاری کیفری ایران»، فصلنامه دیدگاه­های حقوق قضایی، دوره 20، شماره 71، (پاییز 1394)
  25. صادقی، محمدهادی، « نقش توبه در حدود و تعزیرات» ، پژوهشنامه حقوق کیفری، سال چهارم، شماره دوم، (پاییز و زمستان 1392)
  26. صالح احمدی، سحر، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوق کنونی ،(تهران: موسسه گام حق، 1392)
  27. صدوق، محمّد بن على بن بابویه، من لا یحضره الفقیه، ج 4،( قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، ، 1413 ه‍ ق)
  28. طاهری، محمد علی؛ امینی، جهاندار، «توبه مجرم در فقه مقارن و حقوق جزا»، مطالعات تقریبی مذاهب اسلامی، سال نهم، شماره 35، (بهار 1393)
  29. الطایی، یحیی، التعزیر فی الفقه الاسلامی، (قم: بوستان کتاب، 1381)
  30. طباطبایى حائرى، سید على بن محمد ، ریاض المسائل، ج 2،(قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام، بی­تا)
  31. طباطبایی، محمد حسین، تفسیر المیزان، ترجمه: محمدباقر موسوی،( قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1374)
  32. عوا، محمد سلیم، درآمدی بر اصول نظام کیفری اسلام، مترجم حمید روستایی صدر آبادی، (تهران: انتشارات سلسبیل، 1385)
  33. غزالی، محمد بن محمد، احیا علوم الدین، ج 4، مترجم: موید الدین محمد خوارزمی، (قم: موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان، 1387)
  34. فاضل لنکرانى، محمد ، جامع المسائل، ج 1، (قم: انتشارات امیر قلم، بی­تا)
  35. فاضل هندى، محمد بن حسن، کشف اللثام و الإبهام عن قواعد الأحکام، ج 10، (قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1416 ه‍ ق)
  36. فیض، رضا، «مفهوم کیفر در عرفان ابن عربی»، مجله تخصصی دانشگاه علوم اسلامی رضوی، شماره 10، (1382)
  37. قربان نیا، ناصر، «فلسفه مجازات­ها در فقه کیفری اسلام»، ماهنامه رواق اندیشه، شماره 2،( 1380)
  38. قربان نیا، ناصر، ملاحظاتی درباره قانون مجازات اسلامی 1392، (تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1393)
  39. کلینى، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 7، (تهران: دار الکتب الإسلامیة، 1407 ه‍ ق)
  40. گودرزی بروجردی، محمدرضا؛ مقدادی، لیلا، تاریخ تحولات زندان، (تهران: میزان، 1386)
  41. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 78، (تهران: موسسه وفا، 1403 ق)
  42. محقق داماد، ، سید مصطفى ، قواعد فقه، جلد 4، تهران، مرکز نشر علوم اسلامى، چاپ دوازدهم، 1406 ه‍ ق
  43. محمودی، عباسعلی، زیان زندان، (تهران: انتشارات حقوقی، 1381)
  44. مرعشی شوشتری، سید محمد حسن، « توبه و نقش آن در سقوط مجازات از دیدگاه حقوق جزای اسلامی»، دیدگاه های حقوق قضایی، ش 3، ( 1375)
  45. مرعشی شوشتری، سید محمد حسن، دیدگاه­های نو در حقوق کیفری اسلام،( تهران: میزان، 1379)
  46. مکارم شیرازى، ناصر، تعزیر و گستره آن، (قم: انتشارات مدرسة الإمام علی بن أبی طالب علیه السلام، 1425 ه ق)
  47. موذن زادگان، حسنعلی،« نقش توبه در سقوط مجازات از دیدگاه قرآن کریم و حقوق کیفری»، همایش ملی پژوهش های قرآنی حوزه و دانشگاه، 1387، قابل دسترسی در : http://rasekhoon.net/article/show/649356/
  48. موسوی بجنوردی، سید محمد؛ سلطانیان، مریم، « تاثیر توبه بر سقوط مسئولیت کیفری حدود با رویکردی به دیدگاه حضرت امام خمینی»، پژوهشنامه متین، ش 37، (زمستان 1386)
  49. موسوی خمینی، روح الله، شرح چهل حدیث،( تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1394)
  50. نجفی ابرند آبادی، علی حسین؛ هاشم بیگی، حمید، دانشنامه جرم شناسی، (تهران: دانشگاه شهید بهشتی، 1377)
  51. نجفی، محمد حسن، جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام،ج 41، (بیروت: دار احیا التراث العربی، 1362)
  52. هاشمی شاهرودى، سید محمود، بایسته‌هاى فقه جزا،( تهران: نشر میزان- نشر دادگستر، چاپ اول، 1419 ه‍ ق)