مسئولیت کیفری شهرداری‌ها ناشی از عدم جمع‌آوری سگ‌های پرسه‌زن؛ مبانی، چالش‌ها و رویه قضایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران(نویسنده مسئول)
2 کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق،دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
شهرداری‌ها به‌عنوان نهادهای عمومی غیردولتی، طبق ماده ۵۵ قانون شهرداری‌ها، موظف به حفظ نظم، بهداشت و امنیت عمومی‌اند. افزایش حضور سگ‌های بی‌سرپرست در مناطق شهری، به‌عنوان تهدیدی علیه سلامت و ایمنی شهروندان، می‌تواند پیامدهای جانی و مالی در پی داشته باشد. این پژوهش با هدف بررسی مسئولیت کیفری شهرداری‌ها در صورت ترک فعل در جمع‌آوری این حیوانات، ابتدا به تبیین مبانی مسئولیت کیفری اشخاص حقوقی بر اساس ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی و نظریه‌های مرتبط با ترک فعل می‌پردازد. سپس، چالش‌هایی چون ابهام در احراز رابطه علیت، ضعف تقنین در خصوص مدیریت سگ‌های پرسه‌زن و تعدد نهادهای متولی، مورد تحلیل قرار می‌گیرد. در بخش سوم، رویه قضایی موجود نشان می‌دهد که اگرچه برخی آرا، مسئولیت شهرداری‌ها را پذیرفته‌اند؛ اما نبود وحدت رویه و برداشت‌های متفاوت قضات، کارایی این مسیر را محدود کرده است. در پایان، پیشنهادهایی از جمله اصلاح ماده ۱۴۳ قانون مجازات اسلامی برای تصریح مسئولیت نهادهای عمومی، تدوین قانون جامع مدیریت حیوانات خیابانی، پیش‌بینی ضمانت اجراهای مشخص برای اشخاص حقوقی، راه‌اندازی سامانه گزارش ترک فعل و آموزش حقوقی به مدیران شهری برای ارتقای پاسخگویی و پیشگیری از وقوع آسیب‌ها ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Criminal Liability of Municipalities Arising from Failure to Collect Stray Dogs: Foundations, Challenges, and Judicial Practice

نویسندگان English

hadi keramati moez 1
Mohammad Javad Farajzadeh Dehkordi 2
Mohammad Shushtari Sani 3
1 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Farabi College, University of Tehran, Tehran, Iran(Corresponding author)
2 Master's degree in Criminal Law and Criminology, Farabi College, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Master's student in Criminal Law and Criminology, Farabi College, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

As non-governmental public institutions, municipalities are obligated under Article 55 of the Municipalities Act to maintain order, hygiene, and public safety. The increasing presence of stray dogs in urban areas poses a threat to the health and safety of citizens and may result in bodily harm and financial losses. This study aims to examine the criminal liability of municipalities in cases of omission regarding the collection of these animals. It first explores the foundations of corporate criminal liability based on Article 143 of the Islamic Penal Code and related theories of omission. The research then analyzes key challenges such as the ambiguity in establishing causality, inadequate legislation on the management of stray dogs, and the multiplicity of responsible authorities. In the third section, a review of judicial practice reveals that while some rulings have acknowledged municipal liability, the lack of consistent precedent and differing judicial interpretations have limited the effectiveness of this legal path. Finally, the paper offers recommendations including amending Article 143 of the Penal Code to explicitly define the responsibilities of public institutions, drafting a comprehensive urban animal management law, establishing specific legal sanctions for legal entities, creating a reporting system for omissions, and providing legal education to municipal managers to enhance accountability and prevent harm.

کلیدواژه‌ها English

Criminal liability
legal entities
municipalities
omission
stray dogs