مسئولیت حکومت در پیشگیری از فساد اقتصادی خانوادگی در مقام تقنین و اجرا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی ارشد، حقوق خانواده، پردیس خواهران، دانشگاه امام‌صادق علیه‌السلام، تهران، ایران
2 دانشیار، گروه حقوق، پردیس خواهران، دانشگاه امام‌صادق علیه‌السلام، تهران، ایران
چکیده
امروزه مسئله مفاسد اقتصادی و تأثیرات نامطلوب آن بر ثبات و امنیت اجتماعی از دید صاحب‌نظران حقوقی تا اندازه زیادی مغفول مانده است. بر هم‌ زدن امنیت اقتصادی کشور به‌مثابه دیگر اعمال خلاف قانون از حیث وحدت و تکثر فاعلان آن، نمودهای گوناگونی می‌یابد، اما در سال‌های اخیر از سویی به‌خاطر بهره‌وری از مزیت اختفا از دید سیستم ضد خراب‌کاری اقتصادی کشور و به‌تبع، زیست طولانی‌مدت، میل به ارتکاب مفاسد اقتصادی به‌واسطه تشکیل باندها و گروه‌های مجرمانه افزایش داشته و از سوی دیگر، عمده مفسدان مطرح اقتصادی، به علت فقدان اعتماد مکفی به افراد فاقد علقه خویشاوندی با خود، ترغیب به تشکیل باندهای خانوادگی اخلال در ثبات اقتصادی کشور از طریق خریدوفروش غیرقانونی ارز، پول‌شویی، کلاهبرداری، قاچاق و مواردی ازاین‌قبیل شده‌اند. به‌رغم تصریحات مکرر مقام معظم رهبری به لزوم صیانت از نظام اقتصادی کشور در قبال مفاسد اقتصادی، قانون‌گذاران در مقام تعیین نوع ضمانت اجرا، اقدام به تقنینی همه‌جانبه در راستای پیشگیری از ایراد لطمات به نظم اقتصادی کشور از طریق سوء‌استفاده از روابط درون‌خانوادگی نکرده‌اند.  این بی‌توجهی منجر به مواجهه منفعلانه ساختار قضایی با پدیده تشکیل باندهای خانوادگی مفاسد اقتصادی در سطح کلان می‌شود. خلأ تقنینی و قضایی در عرصه تزلزل اقتصادی کشور از گذرگاه روابط خانوادگی، اهمیت پژوهشی درخور در این زمینه را توجیه می‌سازد. در همین راستا، گرانیگاه این پژوهش مبتنی بر این است که وظایف و اختیارات حاکم اسلامی در خصوص ریشه‌کن‌سازی آسیب‌های ناترازی اقتصادی تسهیل‌یافته از طریق روابط خانوادگی، چه گستره‌ای را شامل می‌شود؟ این پژوهش از طریق روش تحلیلی-توصیفی به رصد اقدامات قوای مقننه و قضائیه در راستای اصلاح رویه تقنین و به‌تبع، صدور آرای قضایی همسو با اجرای فرامین کلی رهبری ناظر به مبارزه با مفاسد اقتصادی می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Government's Responsibility to Prevent Family Economic Corruption in Terms of Legislation and Implementation

نویسندگان English

Fateme Jafarpoor 1
Narges Izadi 2
1 .A. Student in Family Law, Women Branch, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Law, Women Branch, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
چکیده English

Nowadays, legal experts have largely neglected economic corruption and its unpleasant impacts on stability and social security. Disordering the country's economic security, like other violations of law has various manifestations in terms of the unity and plurality of its perpetrators. But in recent years, the desire to commit economic corruption through the formation of gangs and criminal groups has increased to take advantage of hiding from the country's economic anti-sabotage system and consequently living for a long time, on one hand, and have been encouraged to the formation of family gangs in major economic corruptors due to the lack of sufficient trust in people who are not related to them on the other hand. This trend disrupts the economic stability of the country through illegal currency buying and carpeting, money laundering, fraud, smuggling, etc. Despite the repeated statements of the Supreme Leader about the need to protect the country's economic system against economic corruption, the legislators have not paid enough attention to comprehensive legislation to prevent damage to the country's economic order by abusive intra-family relationships. This neglect leads to the passive confrontation of the judicial structure with the formation of family gangs that cause economic corruption on a big scale. This legislative and judicial gap justifies the importance of conducting research concerning this issue.  In this regard, the main question of this research is what is the extent of the duties and powers of the Islamic ruler regarding eradicating economic imbalances facilitated through family relationships? This research uses the analytical-descriptive method and observes the actions of the legislative and judicial authorities to reform the legislative procedure and, as a result, issue judicial warranties aligned with the implementation of the general orders of the Supreme Leader to fight against economic corruption.

کلیدواژه‌ها English

Government
Prevention
Economic Security
Family Economic Corruption
  1. قرآن کریم، ترجمه حسین انصاریان.

    اصغری، محمود (1393). خانواده و نقش آن در اقتصاد مقاومتی، پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، شماره 102.

    ایرانی طرفی، امیر (1393). چهارچوب نظری اعمال پیشگیری وضعی نسبت به جرائم سازمان‌یافته، کارآگاه، شماره 26.

    برغی، محمدمهدی؛ صادقیان، حمیدرضا؛ و منصوری، سیدمهدی (1400). مبانی و اصول حاکم بر تفسیر قضایی جرائم اقتصادی در حقوق کیفری ایران، جامعه‌شناسی سیاسی ایران، شماره 4.

    بهمن‎آبادی، ابوالفضل (1401). پیشگیری از مفاسد مالی و جرائم اقتصادی، مطالعات حقوق، شماره 31.

    بیانات مقام معظم رهبری در سومین نشست اندیشه‌های راهبردی (14/10/1390).

    بیکس، برایان (1389). فرهنگ نظریه حقوقی (محمد راسخ: مترجم). ایران، تهران: نی.

    بیک‌وردی، محمدعلی (1390). نقش آرای قضایی در تصویب قوانین، قضاوت، شماره 70.

    پاکزاد، بتول؛ حطمی، ایمان؛ فرحبخش، مجتبی؛ و خسروی، حسن (1399). الگوی مطلوب پیشگیری از جرائم اقتصادی در ایران، مطالعات راهبردی ناجا، شماره 19.

    پایگاه اطلاع‌رسانی  دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی خامنه‌ای (1392). اندیشه اقتصادی در کلام حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، تهران.

    پایگاه خبری اختبار: https://www.ekhtebar.ir/?p=43019

    تولیت، سیدعباس (1379). صلاحیت عام محاکم دادگستری و صلاحیت شعب تعزیرات حکومتی، دیدگاه‌های حقوقی، شماره 17 و 18.

    جرمی، پاپ (1385). پارلمان و قانون‌گذاری علیه فساد (مسعود فریادی: مترجم). مجلس و پژوهش، شماره 52.

    جمشیدی‌‌راد، محمدصادق؛ اسماعیلی، آیت‌الله؛ شیبانی‌فر، محمدحسن؛ و صدری، سیدمحمد (1401). واکاوی تحول قضایی و پیشگیری از فساد اقتصادی (گام دوم انقلاب)، دولت‌پژوهی در جمهوری اسلامی ایران، شماره 1.

    حاجی ‌ده‌آبادی، احمد (1383). بایسته‌های تقنین. ایران، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.

    حافظ‌نیا، محمدرضا (1396). مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی. ایران، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب دانشگاهی در علوم اسلامی و انسانی (سمت).

    حبیب‌نژاد، سیداحمد؛ و تقی‌زاده، احمد (1398). نیازسنجی تقنینی؛ عنصری بایسته در قانون‌گذاری شایسته. دانش حقوق عمومی، شماره 26.

    حسینی، اسدالله (1398). بررسی رانت و مبارزه با رانت‌خواری از منظر نهج‌البلاغه، معارف اسلامی و اقتصاد، شماره 9.

    داچک، هادی (1399). تحلیل سیاست جنایی ایران در مقابله با فساد اقتصادی، پژوهش ملل، شماره 60.

    دیبا، فریده (1379). دخترم فرح (خاطرات فریده دیبا) (الهه رئیس‌فیروز: مترجم). ایران، تهران: به‌آفرین.

    رادمنش، منصور (1400). بررسی سیاست تقنینی ایران و اسناد بین‌المللی در ارتباط با جرائم اقتصادی (با تأکید بر جرائم گمرکی و قاچاق کالا)، پژوهش ملل، شماره 63.

    رجبی، محمد؛ حاجی ‌ده‌آبادی، محمدعلی؛ و صالحی، محمدخلیل (1401). مرجع دارای صلاحیت ابتکار تقنینی در حوزه جرم‌انگاری و کیفر‌گذاری، حقوق اسلامی، شماره 76.

    زارع، رضا؛ فتحی‌زاده، علیرضا؛ و بهمنی، اکبر (1397). خویشاوندسالاری سازمانی در نهادهای دولتی؛ مفهوم‌پردازی، عوامل مؤثر و پیشامدها. مطالعات رفتار سازمانی، شماره 25.

    زارعی، علی (1390). تأثیر تشکیل پلیس مبارزه با جرائم اقتصادی بر فرایند مبارزه با جرائم اقتصادی، کارآگاه، شماره 15.

    زرقانی، هادی؛ اعظمی، هادی؛ و احمدی، راحله (1393). بررسی و شناسایی متغیرهای مؤثر بر بی‌ثباتی نظام سیاسی، ژئوپلیتیک، شماره 3.

    صفاری، علی (1380). مبانی نظری پیشگیری وضعی، تحقیقات حقوقی، شماره 33 و 34.

    غمامی، سیدمحمدمهدی، کدخدامرادی، کمال؛ و هادی‌زاده، علی (1395). آسیب‌شناسی تعدد نهادهای قانون‌گذار در نظام تقنینی نظام جمهوری اسلامی ایران، شهر قانون، شماره 18.

    کاشانی، جواد (1395). مفهوم لایحه قضایی، پژوهش حقوق عمومی، شماره 53.

    کتابخانه مدرسه فقاهت: https://lib.eshia.ir

    گلدوست جویباری، رجب؛ اشرافی، محمود؛ و ناظریان، حسین (1391). صلاحیت تخصصی یا اختصاصی محاکم کیفری در حقوق ایران، تحقیقات حقوقی، شماره 58.

    گنجعلی دارانی، وحید؛ و تجری، محمدعلی (1398). مستندات قرآنی و روایی بیانیه گام دوم انقلاب در حوزه اقتصاد (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشگاه قم، قم، ایران.

    مرکز مالمیری، احمد؛ و مهدی‌زاده، مهدی (1394). قانون‌گذاری پراکنده در نظام تقنینی ایران، پژوهش حقوق عمومی، شماره 47.

    موسوی خمینی، سیدروح‌الله (1403ق). تحریرالوسیلة. ایران، قم: اعتماد.

    میلانی، علیرضا؛ باقری، نفیسه؛ و شیرازی مقدم، محمدمهدی (1395). عملکرد نظام حقوقی ایران در مبارزه با جرائم سازمان‌یافته، مطالعات علوم اجتماعی، شماره 1.

    نشریه بازار و سرمایه (1392). آشنایی با متهمان فساد اقتصادی؛ مه‌آفرید خسروی، شماره 47.

    نشریه نامه اتاق بازرگانی (1397). ادبیات تعارض منافع در دانش اقتصاد، شماره 115.

    نیازپور، امیرحسین (1382). پیشگیری از بزهکاری در قانون اساسی ایران و لایحه قانون پیشگیری از وقوع جرم، حقوقی دادگستری، شماره 45.

    هاشمی، سیدمحمد (1372). تهذیب قوانین و راه‌هایی که باید پیمود، مجلس و پژوهش، شماره 3.

    یاوری، اسدالله و ادریسیان، حامد (1397). راهکارهایی برای کاهش اطاله دادرسی، دانشنامه حقوق اقتصادی، شماره 13.

    Ackerman, S, R, J. Palifka, B., (2016). Corruption and Government: Causes, Consequences, and Reform, New York (NY): Cambridge University Press.

    British and Irish Legal Information Institute (https:// www.bailii.org).

    1. Fitzsimons, V., (2007). Corruption and Development; The Anti-Corruption Campaigns (Economic Models of Corruption), Sara Bracking (Editor), London: Palgrave Macmillan.

    Robertson, G., (2007). Global Corruption Report (The Media and Judicial Corruption), Diana Rodriguez (Editor), New York: Cambridge University Press.

    Siddique, M.A.B., Ghosh, R.N., (2014). Corruption, Good Governance and Economic Development (Contemporary Analysis and Case Studies), M.A.B. Siddique & R.N. Ghosh (Editors), Australia: The University of Western Australia.