تحلیلی بر اخذ تضمین از کارگر توسط کارفرما در نظام حقوقی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، حقوق عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانش‌آموخته کارشناس ارشد، حقوق عمومی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
اخذ ضمانت از کارگر با عناوین، وسایل و میزان گوناگون ازجمله  مسائل و معضلاتی است که متأسفانه در روابط کار رواج یافته است و به‌وفور دیده می‌شود. این در حالی است که چنین موضوعی حقیقت قانونی ندارد و در هیچ‌کدام از مواد قانونی به رسمیت شناخته نشده است. نکته گفتنی اینکه، اخذ ضمانت عمدتاً در فضای حقوق خصوصی تحلیل می‌شود و در حقوق کار جوان و پیشرو امروزین که ذیل حقوق عمومی بررسی و نضج می‌یابد و از اصول حاکم بر حقوق قرارداد‌ها فاصله گرفته و برای خود اصولی را شناسایی کرده، فاقد جایگاه است. پژوهش توصیفی-‌تحلیلی حاضر با عنایت به روح حاکم بر قانون کار و اصول تفسیر حقوق کار مانند «حمایتی بودن حقوق کار»، «تفسیر موسع به نفع کارگر»، «حداکثری بودن تکالیف کارگر» و «تحدید اراده کارگر در تعیین و قبول شرایط غیرمنصفانه»، در پاسخ به پرسش محمل قانونی اخذ تضمین از کارگر توسط کارفرما چیست؟ منطبق با فرضیه، این نتیجه را به دست آورد که سکوت مقنن به‌منزله صدور مجوز برای اخذ تضمین از کارگر تلقی نمی‌شود. ازاین‌رو قانون‌گذار باید به موضوع ورود یابد و برای حل‌وفصل چنین معضلی، الگوی مطلوب ارائه دهد تا زوایای اجتماعی‌-‌اقتصادی حقوق کار توأمان حفظ شود؛ به‌گونه‌ای که نه اخذ تضمین از کارگر وسیله‌ای برای ارعاب وی و به‌مثابه اهرم فشار در دست کارفرما برای ممانعت از استیفای حقوق قانونی کارگر قرار گیرد و نه کارفرما به دلیل عدم اعتماد به کارگر و هراس از آسیب رسیدن به منابع، سرمایه و اطلاعات خود، نسبت به تولید و تأسیس کارگاه دلسرد شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An analysis of the employer obtaining a guarantee from the worker in Iran's legal system

نویسندگان English

Vali Rostami 1
Hamed Aali 2
MohammadHossein Mehrtash 3
1 Professor, Department of Public and International Law, Faculty of Law and Political Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Ph.D Student of Public Law, University of Tehran, Tehran, Iran
3 M.A. in Public Law, Tehran University, Tehran, Iran
چکیده English

Obtaining a guarantee from the worker in various forms, means and scales is one of the issues and dilemmas that unfortunately has become widespread in labor relations and is seen abundantly. This is even though such a matter has no legal truth and has not been recognized in any of the legal provisions. It should be noted that obtaining a guarantee is mainly analyzed in the space of private law and has no place in today's young and progressive labor law, which is examined and matured under public law and has distanced itself from the principles governing contract law and has identified its principles. The present descriptive-analytical research concerning the spirit governing the labor law and the principles of interpretation of labor rights such as "supportiveness of labor rights", "extended interpretation in favor of the worker", "the maximum of the worker's duties" and "determining the will of the worker in accepting the conditions Unfairly" and answers to this question: “what is the legal basis for obtaining a guarantee from the worker by the employer?” According to the hypothesis, it was concluded that the legislator's silence is not considered as issuing a license to obtain a guarantee from the worker. Therefore, the legislator must enter into the issue and provide a suitable model to solve such a problem so that the socio-economic aspects of labor rights are maintained; In such a way that obtaining a guarantee from the worker is not a means to intimidate him and is placed as a pressure lever in the hands of the employer to prevent the fulfillment of the worker's legal rights, nor is the employer, due to lack of trust in the worker and fear of harming his resources, capital and information, To discourage the production and establishment of workshops.

کلیدواژه‌ها English

Worker
Employer
Obtaining Guarantee
Labor Rights
Labor Law
استوار سنگری، کورش (1398). مقدمه حقوق کار، چاپ 3، تهران: میزان.
انصاری، باقر(1398). اصول و فنون قانونگذاری؛ تنظیم پیش­نویس طرح­ها و لوایح، تنقیح و تدوین قوانین، چاپ اول، تهران: دادگستر.
بولانژه، ژان (1376). اصول کلی حقوق و حقوق موضوعه، ترجمه علیرضا محمدزاده وادقانی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی تهران، شماره  36.
پرستش، رضا و خسروی دانش، سحر (1398). مطالعه رعایت قواعد ماهوی اصول دادرسی منصفانه در مقررات نظام‌های حرفه‌ای ایران، مطالعات حقوق تطبیقی معاصر.
پروین، خیرالله و دهقانی، امیرعلی (1398). تعارض خصوصی‌سازی و عدالت اجتماعی، فصلنامه تأمین اجتماعی، سال 4، شماره 2.
پروین، خیرالله (1389)، تأثیر جهانی شدن و تحولات بین‌المللی  بر حاکمیت و استقلال دولت‌ها، فصلنامه سیاست، دوره 40، شماره 4.
جعفری‌تبار، حسن (1383). مبانی فلسفی تفسیر حقوقی، تهران: شرکت سهامی انتشار.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1362). مقدمه عمومی علم حقوق، چاپ 1، تهران:گنج دانش.
رستمی، ولی(1401). حقوق قراردادهای اداری، چاپ اول، تهران: دادگستر.
رستمی، ولی و آخوندی، فایزه (تابستان 1396)، تحلیل حقوقی طرق اجرایی دخالت دولت در روابط کار در حقوق کار ایران، جستارهای حقوقی، سال 1، شماره 1.
رستمی، ولی، آقایی طوق، مسلم و لطفی، حسن (1388). دادرسی عادلانه در مراجع اختصاصی اداری ایران، چاپ 1، تهران: گرایش.
رفیعی، احمد (1392). حقوق کار؛ دفتر یکم، چاپ 4، تهران: فکرسازان.
رفیعی، احمد (1395). حقوق کار؛ دفتر دوم، چاپ دوم، تهران: میزان.
طاهری، آزاده و منطقی، فائزه (1399). حدود مداخله کیفری دولت در حقوق کار در پرتوی اصل حداقل بودن حقوق کیفری، مطالعات حقوق عمومی، دوره 50، شماره 2.
عراقی، عزت‌الله (1381). حقوق کار، جلد 1، چاپ 1، تهران: سمت.
قبادی، حسین (1398). حقوق کار، چاپ 1، تهران: دادگستر.
کاتوزیان، ناصر (1366). حقوق مدنی قواعد عمومی قراردادها، چاپ 3، تهران: شرکت سهامی انتشار.
کمالی‌فر، مهدی (1394). اصول بنیادین حقوق کار از منظر شورای نگهبان (پایان‌نامه کارشناسی ارشد)، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی.
محقق داماد، سیدمصطفی (1395). قواعد فقه: بخش مدنی (مالکیت و مسئولیت)، چاپ 48، تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
مردانی، سجاد و آقایی طوق، مسلم (1400).  استناد به اصول حقوقی در آرای دیوان عدالت اداری، فصلنامه علمی پژوهش‌های نوین حقوق اداری.
هاشمی، سیدمحمد (1396). حقوق کار، چاپ 1، تهران: میزان.
هداوند، مهدی و مشهدی، علی (1393). اصول حقوق اداری در پرتوی آرای دیوان عدالت اداری، چاپ سوم، تهران: خرسندی.
همتیان، مهدی و وحدتی شبیری، سیدحسن (1401). واکاوی دلالت آیه شریفه اوفوا بالعقود بر اصل آزادی قراردادی، آموزه‌های قرآنی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، دوره 19، شماره 35.
یاوری، اسدالله، مرادی، مهدی و مهرآرام، پرهام (1396). اصول و معیارهای تفسیر قضایی در حقوق عمومی، چاپ 1، تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
Alexy, Robert (2002).  A Theory of Constitutional Rights (trans. by Julian Rivers), London: Oxford University Press.
Avila, Humberto (2011). Theory of Legal Principles, Springer, Law and Philosophy Library, 2007
Dworkin, Ronald (1985). A Matter of Principle, Cambridge:Harvard University Press.
Grint, Keith(2005). The sociology of work: introduction. Polity.
Webbe, J, L (1984). Industrial relations and the contract of employment, law books, C. I. Sidney.
Brodie, Douglas (2011). “How Relational Is the Employment Contract?”, Industrial Law Journal, Volume 40, Issue 3, September.
Holloway, Ian (1981). “The Constitutionalization of Employment Rights: A Comparative View.” Berkeley Journal of Employment and Labor Law, vol. 14, no. 1.
Klare, K. E (1981). “Public/private distinction in labor law”. U. Pa. L. Rev., 130.
Anderson, G. (2003). “Labour Law in a Globalising World” [Review of Social and Labour Rights in a Global Context: International and Comparative Perspectives, by B. Hepple]. The Modern Law Review,  66(4), pp.643-644
Somavia, Juan (1999). “Decent work”, Report of the Director-General International labour organization, 87th session, Geneva: International Labour Office, p. 3
Jiménez, Felipe (2020). “Legal Principles”, Law, and Tradition, Yale Journal of Law and the Humanities, Vol.