امکان‌سنجی مسئولیت کیفری دولت ناشی از اعمال حاکمیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز و مدرس دانشگاه.

چکیده

یکی از مبانی که برای مصونیت کیفری دولت­ها مطرح می­شود، اعمال حاکمیت آنهاست. از منظر قانونی دولت تنها نسبت به اعمال تصدی خود مسئول است و نسبت به اعمال حاکمیت مسئولیتی ندارد. با وجود این، برخی دولت­ها ممکن است به بهانه اعمال حاکمیت از طریق قوای سه­گانه و نیروهای مسلح، حقوق شهروندان را مورد تعرض قرار دهند که این مسأله بستری برای ایجاد مفاسد و جرایم دولتی خواهد گردید. به طور کلی قوه مجریه در صورت عدم تأمین نیازهای اساسی ملت یا ایراد ضرر به ملت، قوه مقننه در صورت استفاده ناصحیح از حق قانونگذاری، قوه قضاییه در صورت سوءاستفاده از قدرت و ایجاد بی­عدالتی و نیروهای مسلح در صورت ایجاد ناامنی می‌توانند مرتکب جرم شده و دارای مسئولیت کیفری باشند. بر این اساس، مقاله حاضر درصدد بررسی چگونگی مسئولیت کیفری دولت ناشی از اعمال حاکمیتی قوای سه‌گانه و نیروهای مسلح و انتساب اعمال مجرمانه آنها به دولت است. به نظر می­رسد با عنایت به اینکه اعمال حاکمیت در مواردی منجر به توالی فاسد می­گردد، لذا لازم است قانون­گذاران بین­المللی و داخلی مسئولیت کیفری دولت ناشی از اعمال حاکمیتی را تحت شرایطی برای نهادهای رسمی دولت پیش­بینی نموده و ضمانت اجراهای قانونی و قضایی برای آنها مقرر نمایند تا تا نهادهای قضایی بین­المللی یا منطقه‌ای بتوانند عدالت را در مورد دولت­های مجرم اجرا نمایند.