از حقوق بشر تا تکالیف بشر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علامه طباطبایی

2 استاد تمام، گروه حقوق عمومی بین‌الملل، دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

در تمامی ادیان و فرهنگ‏ها بر تکالیف بشر تأکید شده است. تاریخ نشان می‏دهد که نخستین توجه حقوق بین‏الملل به افراد از منظر وضع تکلیف برای آنها و نه شناسایی حقوق آنان بود. در نیمه دوم قرن بیستم و با آغاز دوران طلایی حقوق بشر، موضوع تکالیف بشر به حاشیه رانده شده و اسناد فراوانی در تدوین حقوق بشر تهیه گردید. تهیه‏کنندگان این اسناد البته به این امر واقف بودند که حقوق هر فرد با تکلیف دیگران به رعایت آن حقوق متناظر است. بنابراین در این اسناد، مختصراً به تکالیف افراد نیز اشاره گردید. در دهه نود میلادی مسئله تکالیف بشر مجدداً مورد توجه قرار گرفت. برخی حقوق‌دانان راه برون‏رفت از بسیاری از بحران‏های بین‏المللی را تهیه اعلامیه جهانی تکالیف بشری می‏دانستند که از یک‌سو بشر را از خودمحوری و فردگرایی دور نموده و میان حقوق و تکالیف وی تعادل برقرار سازد و از سوی دیگر اخلاق‏مداری را که به نظر می‏رسد فراموش شده، احیاء کند. تلاش برای تهیه چنین اعلامیه‏ای در سازمان ملل پیگیری شد اما مورد اقبال جامعه جهانی قرار نگرفت با این استدلال که انواع مختلف تکلیف بشری پیشتر در قوانین ملّی و اسناد بین‏المللی درج شده و هرگونه اعلامیه تکالیف بشری جز تضعیف حقوق بشر دستاورد دیگری نخواهد داشت. بنابراین، لازم است ضمن بررسی کفایت یا عدم کفایت تکالیف بشر در اسناد حقوق بشری موجود، به این پرسش پرداخت که تهیه اعلامیه جهانی تکالیف بشر چه مزایا یا معایبی خواهد داشت؟

کلیدواژه‌ها